Vijf weken tot kerst. En dan?

Nog vijf weken tot de kerstvakantie. In veel zorgorganisaties begint nu het bekende rekenwerk. Halen we de productieafspraken? Zitten we al tegen het plafond van de verzekeraar aan? Zijn alle declaraties de deur uit voordat het jaar sluit? En wie draait er tussen kerst en oud en nieuw de diensten?

Ik heb die weken zelf meegemaakt als directeur bedrijfsvoering in de ggz. De agenda loopt vol met overleggen die allemaal over hetzelfde gaan: het jaar netjes afsluiten. Dat is begrijpelijk. Ik zag alleen elk jaar hetzelfde gebeuren. We werkten ons in december uit de naad om alles rond te krijgen, en op de eerste werkdag van januari lagen dezelfde vragen weer op tafel. Ze heetten toen alleen "nieuwe begroting".

Daar zit de denkfout. Het jaar stopt niet op 31 december. De begroting voor volgend jaar is meestal al vastgesteld, de contracten met verzekeraars en gemeenten zijn rond, en de keuzes die daarin zitten bepalen hoe januari eruitziet. Wie in december alleen afrondt, begint in januari met een achterstand.

Wat moet er dan wel gebeuren in deze laatste weken? Ik loop zelf vier vragen langs.

Klopt het geld?

Zijn de declaraties verstuurd, natuurlijk. Maar weet je ook waar je staat ten opzichte van je afspraken? Was het plafond in oktober al in zicht, dan heb je nu twee slechte opties: doorwerken zonder vergoeding, of een cliëntenstop in december. Allebei kosten ze iets, in geld of in vertrouwen. De belangrijkere vraag is waarom het plafond zo vroeg bereikt werd, en of de afspraken voor volgend jaar daar rekening mee houden.

Weet iedereen waar we naartoe gaan?

Een begroting is een rekensom. Richting is iets anders. Ik heb teams gezien die keurig binnen budget bleven en toch niet konden uitleggen waarom ze deden wat ze deden. Vraag eens aan drie teamleiders wat de belangrijkste opgave voor volgend jaar is. Krijg je drie verschillende antwoorden, dan weet je wat er in januari als eerste moet gebeuren.

Werkt de inrichting ook als het druk is?

De feestdagen zijn een stresstest voor je organisatie. Wie neemt de crisisdienst? Zijn de roosters rond zonder dat dezelfde mensen weer opdraaien? Liggen de behandelplannen van cliënten die doorlopen zo klaar dat een vervanger ermee verder kan? Wat in december knelt, knelt het hele jaar. Je ziet het nu alleen scherper.

Hoe gaat het met de mensen?

Deze vraag wordt het vaakst overgeslagen. Medewerkers die het hele jaar wachtlijsten hebben weggewerkt, roosters hebben opgevuld en zieke collega's hebben vervangen, zitten niet te wachten op nog een eindsprint. Ze willen horen wat er goed ging, en eerlijk weten wat er volgend jaar anders moet. Soms is een eindsprint nodig om de doelstellingen te halen. Heb je er elk jaar een nodig, dan klopten de doelstellingen niet, of de inrichting.

Samen zijn dat de vier letters van het GRIP-model: Geld, Richting, Inrichting, Personen. In ruim dertig jaar, eerst bij het Korps Mariniers en later in de zorg, heb ik gemerkt dat organisaties bijna altijd op een van die vier vastlopen. En dat ze vaak bij de verkeerde beginnen.

Bij de mariniers evalueerden we na elke oefening, ook als iedereen moe was en naar huis wilde. Juist dan, omdat de lessen nog vers waren. In de zorg slaan we die stap vaak over. December is druk, januari is druk, en voor je het weet zit je in maart met de jaarrekening.

Daarom een voorstel. Plan vóór de kerstvakantie één middag met je directie of MT. Geen nieuw beleidsplan, geen dikke rapportage. Alleen die vier vragen, eerlijk beantwoord. Waar liep het dit jaar vast? En wat betekent dat voor de eerste drie maanden van volgend jaar?

Een frisse blik van buiten kan daarbij helpen. Je weet het antwoord vaak zelf wel, maar je staat er te dichtbij om het te zien.

Dan ga je de feestdagen in met een helder beeld van waar je in januari begint. Dat bedoel ik met een gerust hart.

Gijs Brouwer, Stolk Board & Governance

Meer over het GRIP-model

Kennismaken? Neem contact op